Tymczasowe aresztowanie cudzoziemca – kiedy sąd je stosuje i jak się bronić?

adw. Helena Szymańska · Stan prawny na: 06.11.2026

Zatrzymanie: 48 + 24 godziny

Policja może zatrzymać osobę podejrzaną o przestępstwo m.in. wtedy, gdy zachodzi obawa jej ucieczki lub ukrycia się albo nie można ustalić jej tożsamości. Zatrzymanego trzeba natychmiast poinformować o przyczynach zatrzymania i jego prawach – w tym o prawie do adwokata, do bezpłatnego tłumacza, do odmowy złożenia oświadczenia i do kontaktu z konsulatem.

Zatrzymanego należy zwolnić, jeżeli w ciągu 48 godzin nie zostanie przekazany do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o tymczasowe aresztowanie, a także jeżeli w ciągu kolejnych 24 godzin sąd nie wyda i nie doręczy mu postanowienia o areszcie. Ponowne zatrzymanie na podstawie tych samych faktów i dowodów jest niedopuszczalne.

Kiedy sąd może zastosować areszt?

Każdy środek zapobiegawczy wymaga, aby zebrane dowody wskazywały na duże prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa. Dodatkowo musi zachodzić co najmniej jedna z przesłanek:

• uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się – zwłaszcza gdy nie można ustalić tożsamości albo oskarżony nie ma w kraju stałego miejsca pobytu;
• obawa matactwa – nakłaniania do fałszywych zeznań lub innego bezprawnego utrudniania postępowania;
• grożąca surowa kara – gdy zarzut dotyczy zbrodni lub występku zagrożonego karą, której górna granica wynosi co najmniej 8 lat, albo sąd I instancji wymierzył co najmniej 3 lata pozbawienia wolności;
• wyjątkowo – obawa popełnienia przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu powszechnemu.

Przesłanka „braku stałego miejsca pobytu w kraju” często pojawia się we wnioskach wobec cudzoziemców. Nie działa ona automatycznie – sąd musi ocenić rzeczywistą obawę ucieczki. Umowa najmu, praca, rodzina w Polsce czy toczące się postępowanie o kartę pobytu to argumenty przeciwko aresztowi.

Kiedy aresztu nie wolno stosować?

• Gdy wystarczający jest inny środek zapobiegawczy – np. poręczenie majątkowe, dozór policji, zakaz opuszczania kraju połączony z zatrzymaniem paszportu.
• Gdy przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą roku.
• Gdy można przewidywać, że sąd orzeknie karę z warunkowym zawieszeniem lub łagodniejszą, albo że areszt potrwa dłużej niż przewidywana kara.
• Co do zasady – gdy pozbawienie wolności spowodowałoby poważne niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia albo wyjątkowo ciężkie skutki dla oskarżonego lub jego rodziny.

Ograniczenia dotyczące kary do roku i przewidywanej kary łagodniejszej nie mają zastosowania, gdy oskarżony się ukrywa, uporczywie nie stawia się na wezwania albo nie można ustalić jego tożsamości.

Sąd może też zastosować areszt z zastrzeżeniem, że zmieni go na poręczenie majątkowe, jeżeli zostanie ono złożone w wyznaczonym terminie.

Jak długo może trwać areszt?

W postępowaniu przygotowawczym sąd stosuje areszt na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Na wniosek prokuratora może go przedłużyć – łącznie do 12 miesięcy przed wniesieniem aktu oskarżenia. Łączny okres aresztu do wydania pierwszego wyroku przez sąd I instancji nie może przekroczyć 2 lat; dłuższe przedłużenie jest możliwe tylko wyjątkowo, decyzją sądu apelacyjnego.

Zażalenie i prawa aresztowanego cudzoziemca

Na postanowienie o zastosowaniu lub przedłużeniu aresztu przysługuje zażalenie w terminie 7 dni. Sąd rozpoznaje je nie później niż w ciągu 7 dni od przekazania akt.

Cudzoziemiec ma ponadto prawo do:

• bezpłatnego tłumacza, jeżeli nie włada wystarczająco językiem polskim – postanowienie o zarzutach i orzeczenia podlegające zaskarżeniu doręcza się wraz z tłumaczeniem;
• zawiadomienia konsulatu o zastosowaniu aresztu – na jego prośbę;
• obrońcy z urzędu na posiedzenie w przedmiocie przedłużenia aresztu lub zażalenia – na żądanie, jeżeli nie ma obrońcy.

Uwaga: zastosowanie w sprawie karnej zakazu opuszczania kraju powoduje, że decyzji o zobowiązaniu do powrotu nie wykonuje się do czasu jego obowiązywania.

Artykuł ma charakter informacyjny, przedstawia stan prawny na podany dzień i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.

Treść przygotowana z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji (AI).