Trzy możliwości
- Przyjęcie proste – odpowiadasz za długi spadkowe bez ograniczenia, także swoim własnym majątkiem.
- Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza – odpowiadasz za długi tylko do wartości stanu czynnego spadku ustalonej w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza. Ograniczenie odpada, jeśli ktoś podstępnie pominie w wykazie składniki spadku albo wpisze nieistniejące długi.
- Odrzucenie spadku – zostajesz wyłączony od dziedziczenia, tak jakbyś nie dożył otwarcia spadku. Nie dziedziczysz ani długów, ani majątku.
Oświadczenie nie może być złożone pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu i nie można go odwołać. Dlatego przed decyzją warto ustalić, co wchodzi w skład spadku.
6 miesięcy – od kiedy liczyć?
Termin biegnie od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swego powołania – np. o śmierci osoby, po której dziedziczysz z ustawy, albo o testamencie na Twoją rzecz. Nie zawsze jest to dzień śmierci spadkodawcy.
Do zachowania terminu wystarczy złożyć przed jego upływem wniosek do sądu o odebranie oświadczenia. Brak oświadczenia w terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Jak złożyć oświadczenie?
Oświadczenie składasz u notariusza albo w sądzie rejonowym właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania lub pobytu – nie musi to być sąd w mieście, w którym mieszkał zmarły. Można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia musi być pisemne, z podpisem urzędowo poświadczonym.
W oświadczeniu podaje się m.in. dane spadkodawcy, datę i miejsce jego śmierci, ostatnie miejsce zwykłego pobytu, tytuł powołania do spadku oraz znanych Ci spadkobierców ustawowych i testamenty. Opłata sądowa od wniosku o odebranie oświadczenia wynosi 100 zł.
Odrzucenie spadku w imieniu dzieci
Gdy odrzucisz spadek, przechodzi on na kolejne osoby – często na Twoje dzieci. Każdy z nich ma własne 6 miesięcy liczone od dnia, w którym dowiedział się o swoim powołaniu.
Za małoletnie dziecko oświadczenie składają rodzice. Co do zasady potrzebują zezwolenia sądu opiekuńczego – na czas tego postępowania termin do złożenia oświadczenia ulega zawieszeniu.
Zezwolenie nie jest potrzebne, gdy dziecko zostało powołane do spadku dlatego, że wcześniej odrzucił go rodzic, rodzice działają wspólnie lub za zgodą drugiego z nich, a spadek odrzucają także inni zstępni rodziców dziecka. Rodzic składa wtedy dodatkowe oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej.
Pomyłka albo przekroczony termin
Jeżeli oświadczenie złożyłeś pod wpływem błędu lub groźby – albo z tego powodu nie złożyłeś go w terminie – możesz uchylić się od jego skutków. Robi się to przed sądem, jednocześnie oświadczając, czy i jak przyjmujesz spadek, czy go odrzucasz. Uchylenie wymaga zatwierdzenia przez sąd. Uprawnienie wygasa po roku od wykrycia błędu albo od ustania stanu obawy.
Spadkodawca mieszkał za granicą
W sprawach objętych rozporządzeniem UE nr 650/2012 jurysdykcję mają co do zasady sądy państwa, w którym zmarły miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci, i to prawo tego państwa rozstrzyga o dziedziczeniu. Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku można złożyć także przed sądem państwa członkowskiego, w którym sam masz miejsce zwykłego pobytu, jeśli prawo tego państwa przewiduje złożenie takiego oświadczenia przed sądem.
W relacjach z państwami spoza UE znaczenie mają umowy dwustronne – z Ukrainą obowiązuje umowa o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych z 1993 r. Terminy i forma oświadczenia mogą wtedy wynikać z prawa obcego, dlatego prawo właściwe warto ustalić jak najszybciej.
Częste pytania
Czy muszę spłacać długi zmarłego rodzica?
Tylko jeśli przyjmiesz spadek. Przy przyjęciu prostym odpowiadasz bez ograniczeń, przy dobrodziejstwie inwentarza – do wartości majątku spadkowego, a po odrzuceniu – wcale.
Czy mogę odrzucić długi, a zachować np. mieszkanie?
Nie. Odrzucając spadek, zostajesz wyłączony od dziedziczenia tak, jakbyś nie dożył otwarcia spadku – nie dziedziczysz więc żadnych jego składników.
Czy mogę zmienić zdanie po złożeniu oświadczenia?
Nie – oświadczenia nie można odwołać. Wyjątkiem jest uchylenie się od jego skutków z powodu błędu lub groźby, za zatwierdzeniem sądu.
Odziedziczyłeś długi?
Konsultacja w kancelarii w Poznaniu, telefonicznie lub online – po polsku, ukraińsku lub rosyjsku.
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795) – art. 88 § 2, art. 1012, art. 1015, art. 1018, art. 1019, art. 1020, art. 1030, art. 1031
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468 ze zm.) – art. 640 § 1, art. 641 § 1, 2 i 31–32
- Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. 2026 poz. 236) – art. 101 § 3 i 4
- Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228 ze zm.) – art. 49 ust. 1 pkt 4
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. – art. 4, art. 13, art. 21 ust. 1
- Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych, sporządzona w Kijowie dnia 24 maja 1993 r. (Dz.U. 1994 nr 96 poz. 465)
Artykuł ma charakter informacyjny, przedstawia stan prawny na podany dzień i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
Treść przygotowana z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji (AI).