Decyzja o zobowiązaniu do powrotu – co zrobić i ile masz czasu?

adw. Helena Szymańska · Stan prawny na: 06.11.2026

Kiedy Straż Graniczna wydaje decyzję o zobowiązaniu do powrotu?

Ustawa o cudzoziemcach wymienia zamknięty katalog przyczyn. Najczęstsze w praktyce to sytuacje, w których cudzoziemiec:

• przebywa w Polsce bez ważnej wizy lub innego dokumentu, jeżeli jest on wymagany;
• przekroczył okres pobytu bezwizowego – 90 dni w każdym okresie 180 dni w strefie Schengen – albo okres pobytu wskazany w wizie;
• wykonuje pracę bez wymaganego zezwolenia lub oświadczenia o powierzeniu pracy albo prowadzi działalność gospodarczą niezgodnie z przepisami;
• figuruje w wykazie cudzoziemców, których pobyt w Polsce jest niepożądany, lub w Systemie Informacyjnym Schengen (SIS) do celów odmowy wjazdu i pobytu;
• przekroczył granicę wbrew przepisom albo cel jego pobytu jest niezgodny z deklarowanym;
• wymagają tego względy bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Dotyczy to także obywateli państw objętych ruchem bezwizowym, np. Gruzji czy Mołdawii. Ruch bezwizowy nie oznacza pobytu bez ograniczeń – po przekroczeniu 90 dni pobyt staje się nielegalny.

Termin dobrowolnego wyjazdu i zakaz ponownego wjazdu

W decyzji określa się termin dobrowolnego wyjazdu od 8 do 30 dni, liczony od dnia doręczenia. Terminu nie wyznacza się, gdy istnieje prawdopodobieństwo ucieczki (np. cudzoziemiec nie ma dokumentów tożsamości albo zadeklarował, że nie wyjedzie) lub wymagają tego względy bezpieczeństwa. Wtedy decyzja może zostać wykonana przymusowo – przez doprowadzenie do granicy lub portu lotniczego.

Jeżeli przemawia za tym wyjątkowa sytuacja osobista – np. długi pobyt w Polsce, więzi rodzinne, nauka dziecka – organ może przedłużyć termin dobrowolnego wyjazdu, maksymalnie do roku. Po wydaniu decyzji można o to wnioskować jednorazowo.

Decyzja zawiera też zakaz ponownego wjazdu do Polski i innych państw Schengen. Jego długość zależy od przyczyny:

• od 6 miesięcy do 3 lat – m.in. przy przekroczeniu okresu pobytu lub pobycie bez wizy;
• od 1 roku do 3 lat – przy pracy bez zezwolenia lub nielegalnej działalności gospodarczej;
• od 3 do 5 lat – m.in. po skazaniu na karę pozbawienia wolności podlegającą wykonaniu;
• od 5 do 10 lat – ze względów bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego.

Jeżeli wyznaczono termin dobrowolnego wyjazdu, organ może odstąpić od orzeczenia zakazu wjazdu, gdy dowody wskazują na wysokie prawdopodobieństwo, że cudzoziemiec będzie w przyszłości przestrzegał prawa. Nie jest to możliwe, jeśli w ciągu ostatnich 2 lat już raz od zakazu odstąpiono.

Jak odwołać się od decyzji – tylko 7 dni

Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem organu, który ją wydał, do Komendanta Głównego Straży Granicznej. Termin jest krótszy niż standardowe 14 dni z Kodeksu postępowania administracyjnego – to częsty powód, dla którego cudzoziemcy tracą możliwość obrony.

W odwołaniu warto wskazać okoliczności, które wykluczają wydanie decyzji albo przemawiają za łagodniejszym rozstrzygnięciem: małżeństwo z obywatelem Polski, toczące się postępowanie o zezwolenie na pobyt, więzi rodzinne, sytuację dzieci, zagrożenie w państwie pochodzenia. Można kwestionować samą przesłankę (np. błędne wyliczenie dni pobytu), długość zakazu wjazdu albo brak terminu dobrowolnego wyjazdu.

Na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 30 dni od jej doręczenia.

Kiedy decyzji nie wydaje się albo się jej nie wykonuje?

Postępowania nie wszczyna się, a wszczęte umarza, m.in. gdy cudzoziemiec:

• ma status uchodźcy, ochronę uzupełniającą, zgodę na pobyt ze względów humanitarnych lub zgodę na pobyt tolerowany;
• jest małżonkiem obywatela polskiego albo cudzoziemca z zezwoleniem na pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego UE – chyba że małżeństwo zawarto w celu obejścia przepisów;
• ma zezwolenie na pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego UE.

Wydanej decyzji nie wykonuje się m.in. w czasie postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej, postępowania o zgodę na pobyt ze względów humanitarnych lub pobyt tolerowany, a także gdy wobec cudzoziemca zastosowano w sprawie karnej zakaz opuszczania kraju.

Cofnięcie zakazu wjazdu i skutki dla przyszłych wniosków

Zakaz wjazdu może zostać cofnięty na wniosek przez organ, który wydał decyzję – jeżeli cudzoziemiec wykonał obowiązek powrotu, jego przyjazd ma nastąpić z ważnych powodów, zwłaszcza humanitarnych, albo skorzystał z pomocy w dobrowolnym powrocie. Zakazu nie cofa się m.in., gdy nie upłynęła jeszcze połowa okresu, na jaki go orzeczono (wyjątek: względy humanitarne), lub gdy nie zwrócono kosztów wydania i wykonania decyzji.

Na czas zakazu dane cudzoziemca trafiają do wykazu cudzoziemców, których pobyt jest niepożądany, a przy zakazie obejmującym strefę Schengen – także do SIS. Taki wpis jest podstawą do odmowy zezwolenia na pobyt czasowy, a wpis do SIS – do odmowy wjazdu na granicy. Nieuiszczenie kosztów powrotu przedłuża zakaz z mocy prawa – do zapłaty, maksymalnie do 5 lat.

Artykuł ma charakter informacyjny, przedstawia stan prawny na podany dzień i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.

Treść przygotowana z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji (AI).